Co ma wspólnego Andrzej Wajda ze Sławomirem Mrożkiem?
6 marca przypada 100. rocznica urodzin Andrzeja Wajdy. Człowieka wybitnego i znanego na całym świecie, nie tylko tym filmowym. Senat RP ustanowił 2026 rokiem właśnie Andrzeja Wajdy.
A co mają wspólnego Wajda i Mrożek? To dwaj wyjątkowo uzdolnieni artyści i nietuzinkowi mężczyźni. Obaj należeli do najważniejszych twórców XX wieku i choć działali w pozornie różnych dziedzinach (literatura/dramat oraz film i teatr), to ich drogi wielokrotnie się przecinały.
Dla porównania:
Andrzej Wajda – ur. 1926, zm. 2016
Sławomir Mrożek – ur. 1939, zm. 2013
13 lat różnicy w dacie urodzin, 3 lata – w dacie śmierci. Mrożek odszedł wcześniej. Obaj mieli problemy sercowe – dosłownie i w przenośni. I tu niespodzianka – ich pierwszymi żonami były… siostry bliźniaczki Obrembianki z Mysłowic. Może dlatego Śląsk o Mrożku pamięta i ma on tam kilka ulic swojego imienia, a Kraków…, gdzie długie lata mieszkał, zaczynał pisać, a potem powrócił jako literacka gwiazda światowego formatu – tej pamięci skąpi. Ale wracajmy do sedna: Maria i Gabriela, obie wybitnie utalentowane, wyszły za mąż – pierwsza za Sławomira, druga za Andrzeja. I tak to panowie – przez mgnienie oka dosłownie – zostali szwagrami. Dlaczego krótko? Bo kiedy miłość Mrożka i Mary rozkwitała, uczucie Gaby i Andrzeja blakło. W 1959 roku Mrożkowie się pobrali, a Wajdowie rozeszli. Ale fakt jest faktem. I – oba małżeństwa trwały równo 10 lat.
Co jeszcze łączy obu genialnych artystów? Obaj byli mocno związani z Krakowem, choć urodzili się poza miastem: Mrożek w Borzęcinie, Wajda w Suwałkach. Trafił swój na swego. Już w 1967 roku Wajda – czując, że ma na scenie arcydzieło – wyreżyserował w Teatrze Kameralnym „Emigrantów”. W roli XX Jerzy Bińczycki, AA Jerzy Stuhr, a scenografię zrobiła Krystyna Zachwatowicz i – podobnie jak w Dziadach Swinarskiego – elementy scenografii znalazły się już przed teatrem i w foyer.
W 1994 roku w Teatrze im. S. Żeromskiego w Kielcach została wystawiona „Miłość na Krymie” w reżyserii dyrektora teatru Piotra Szczerskiego, do czego Wajda gorąco go namawiał. Mówił, że to szczególnie ważne, bo Mrożek będzie obecny na premierze, i rzeczywiście tak się stało. Zresztą z dyrektorem Szczerskim Mrożkowie byli bardzo zaprzyjaźnieni i w kieleckim teatrze duża scena otrzymała imię Sławomira Mrożka.
Poza tym obaj panowie znali się i cenili. W 1982 roku w Paryżu Wajda naszkicował Mrożka w swoich słynnych Notesach – zapiskach, które robił niemal przez całe życie.
Jak najlepiej uczcić 100. rocznicę urodzin Andrzeja Wajdy? My polecamy oczywiście książki. Jeśli chcesz bliżej poznać życie i twórczość tego wybitnego reżysera, to polecamy wypożyczyć książki dostępne w naszym katalog: Andrzej Wajda – książki.
A Mrożka można zobaczyć we własnej osobie na hologramie w jedynym takim miejscu w Polsce, czyli w Gabinecie Sławomira Mrożka, który znajdziesz w Bibliotece Głównej. Sprawdź szczegóły: Gabinet Mrożka w Bibliotece Kraków.
Polecamy również uwadze artykuł Anny Nasiłowskiej, który ukazał się w Roczniku Biblioteki Kraków 2024. Sprawdź: Czy Mrożek zostanie Fredrą?. W artykule autorka wspomina między innymi o współpracy Sławomira Mrożka z Andrzejem Wajdą.
